آمار علم گردآوری، دسته بندی، تحلیل و تفسیر داده‌هاست . با استفاده از تحلیل آماری به ارزیابی منطقی و استنباط نتایج رسید. فصل نتایج در  پایان‌نامه  یکی از بخشهای مهم و حساس میباشد که در واقع منعکس کننده زحمات  تیم تحقیقاتی در جمع آوری اطلاعات میباشد.

در مرحله اول باید در نظر بگیریم که مطالعات را به صورتی طراحی کنیم که انواع خطاهای پژوهشی در مطالعات را به حداقل برسانیم. پس از جمع آوری اطلاعات باید این اطلاعات پالایش و پردازش شود تا برای تحلیل آماده گردد.بدین منظور مراحل زیر باید پس از جمع آوری اطلاعات انجام گیرد.

  1. مرتب سازی و تنظیم داده ها: در این مرحل باید اطلاعات بازبینی و مرتب گردد تا پس از اصلاح خطاهای احتمالی و یا انواع تورش در مطالعات و اصلاح، تعیین و تکمیل آنها همه اطلاعات را به فرمت و قالبی یکسان درآورد.
  2. کدگذاری داده‌ها: در این مرحله کد گذاری اطلاعات بر اساس متغیرهای مختلف انجام میشود .در واقع کدگذاری داده ها به این علت انجام میشود که بتوان متغیرهای ترتیبی و اسمی را به صورت عددی داشته باشیم چون تمامی تحلیل های در نرم افزار باید به صورت عددی انجام پذیرد.
  3. وارد نمودن اطلاعات به نرم افزار: این مرحله برای آماده سازی اطلاعات برای تحلیل صورت میپذیرد. پس از اینکه اطلاعات به نرم افزار وارد گردید و ماهیت و عنوان متغیرها مشخص گردید آنها برای تحلیل آماده شده اند.
  4. تحلیل آماری: در این مرحله تحلیل آماری با توجه به اهداف فرضیات مطالعه انجام خواهد گرفت و با توجه به ماهیت متغیرها آزمونهای متناسب با آنها در نظر گرفته خواهد شد.
  5. تفسیر نتایج: پس از اینکه تحلیل آماری انجام گرفت باید خروجی مورد نظر به صورت جداول و نمودارها وارد نرم افزار Microsoft word شود. پس از وارد سازی اطلاعات به تفسیر نتایج میپردازیم .

انواع تحلیل آماری

تجزیه و تحلیل آماری به دو صورت آمار توصیفی و آمار استنباطی انجام میگیرد .

هدف از آمار توصیفی خلاصه سازی و توصیف داده های مطالعه میباشد. در این بخش میتوانیم با ارائه جداول توصیفی که به صورت جداول شاخص های مرکزی و پراکندگی میپردازیم. علاوه براین برای متغیرهای کیفی نتایج توصیفی به صورت فراوانی و درصد ارائه میگردد.

  اما در آما راستنباطی هدف بررسی فرضیات مطالعه و ارائه نتایج مطالعه و بررسی اختلافات، ارتباطات و تاثیر متغیرها بر روی یکدیگر داریم.

تجزیه و تحلیل آماری پایان‌نامه

فصل چهار پایان نامه که فصل نتایج میباشد به تشریح نتایج به دست آمده از پایان نامه میپردازد. در فصل تحلیل آماری پایان نامه  نتایج به دست آمده توصیف و تفسیر میشود. در واقع این فصل بیانگر دستاوردهای مطالعه شما میباشد.دانشجو در این بخش با استفاده از آزمون های آماری و نرم افزارهای آماری به بررسی فرضیات مطالعه میپردازد. پس از آزمون فرضیات میتوان گفت که فرضیات مطالعه پذیرفته میشود و یا رد نمیشود.

نرم‌افزارهای تجزیه و تحلیل آماری

برای اینکه بتوانیم اطلاعات جمع آوری شده را پالایش و کدبندی نماییم و بتوانیم آنها را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم به ابزار تجزیه و تحلیل نیازمندیم. این ابزار را نرم افزارهای آماری در اختیار ما قرار میدهند. نرم افزارهای آماری رایج عبارتند از SPSS, Lisrel, SAS, Stata, R, Prism, Expert Choice. معروف ترین، محبوبترین  و شناخته شده ترین نرم افزار تجزیه و تحلیل در ایران همان

امروزه نرم‌افزارهای آماری بسیاری در بازار وجود دارند و هر روز بر تعداد آن‌ها افزوده می‌شود. یکی از نرم‌افزارهای رایج برای تجزیه و تحلیل آماری در پایان‌نامه نرم‌افزار SPSS است که یک برنامه تجزیه‌کننده جامع و انعطاف-پذیر است و به دلیل سرعت بالا در آنالیز دیتاها و توانایی تجزیه و تحلیل‌های آماری گسترده و سازگاری با مجموعه آفیس از محبوبیت خاصی برخوردار است. برای استفاده از نرم‌افزار SPSS باید ابتدا داده‌های خام را وارد و آن‌ها را در یک فایل ذخیره کرد، سپس تحلیل مورد نیاز را انتخاب و برون‌داد را بررسی کرد. این نرم افزارها توانایی تهیه خلاصه های آماری، انواع جداول، انواع نمودارها و نیز انواع آزمونهای آماری را دارند. علاوه بر این این نرم افزارها ابزار مدیریت داده ها را نیز در اختیار شما قرار میدهند.

جامعه و نمونه آماری

جامعه آماری و نمونه آماری یکی از اولین مباحث در تحقیقات میباشد. جامعه آماری عبارتست از مجموعه تمام افراد، گروه‌ها، اشیاء و یا رویدادهایی که دارای یک یا چند ویژگی مشترک با داده های کمی و یا کیفی باشند. تعداد اعضای جامعه را حجم یا اندازه جامعه می‌نامند و با حرف بزرگ N نشان می‌دهند.

نمونه بخشی از جامعه است که به صورتهای مختلف تصادفی و غیر تصادفی جمع آوری میشود.  

نمونه گیری به منظور جمع آوری نمونه انجام میشود. انواع روشهای نمونه گیری مزیت هایی همانند صرفه‌جویی در هزینه و زمان را دارد و کار تحقیق را ساده و امکان‌پذیر می‌سازد. تعیین حجم نمونه با استفاده از روشهای مختلفی نیز انجام میشود که میتواند به وسیله جدول مورگان باشد و یا به وسیله فرمولهای تعیین حجم نمونه تعیین گردد.

در آمار اصطلاحی به نام پارامتر وجود دارد. این پارامتر هم میتواند مربوط به جامعه باشد که به دنبال آن هستم و پارامتر نمونه باشد که آن را از روی نمونه به دست می آوریم و به جامعه آماری تعمیم میدهیم.

با توجه به نوع مطالعه و ماهیت آن میتوان گفت که تحلیل آماری میتواند در انواع مطالعات علوم پزشکی و غیر پزشکی که به صورت کمی و کیفی مورد استفاده قرار گیرد. مطالعات و تحقیقات به دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم بندی میگردند. در مطالعات اولیه میتوان تحقیقات را به سه صورت آزمایشگاهی، بالینی و اپیدمیولوژی دسته بندی نمود. تحلیلهای آماری مربوط به این سه دسته را میتوان به صورتهای مختلفی انجام داد.